Nafaka konusu toplumda uzun yıllardır tartışılan bir meseledir. Bir görüş, nafakanın tamamen kaldırılması gerektiğini savunurken; başka bir görüş ise gerçekten ihtiyaç sahibi kişilerin korunmasının gerekli olduğunu düşünmektedir. Benim kanaatim ise şudur: Eğer nafaka uygulaması devam edecekse, belirli ve objektif şartlara bağlanmalıdır.

1. Nafaka, Gerçek Anlamda Ev Hanlarının Hakkı Olmalıdır

Nafaka, çalışma hayatına hiç katılmamış veya aile içindeki görevleri nedeniyle meslek edinme imkânı bulamamış ev hanlarını koruma amacı taşımalıdır. Bu hak, cinsiyete bağlı olmamalıdır. Kadın veya erkek fark etmeksizin, ev içinde tam zamanlı olarak aile düzenini ve çocuk bakımını üstlenen kişi belirli şartlar altında nafaka talep edebilmelidir.

2. Ev Hanlığı Belgesi ve Temel Eğitim Şartı Bulunmalıdır

Ev hanlığı statüsü yalnızca beyana dayalı olmamalıdır. Bu statünün belirli bir eğitim ve yeterlilik sistemiyle desteklenmesi gerekir.

Ev hanlığı kapsamında nafaka talep edecek kişilerin;

• - Çocuk bakımı,
• - Aile yönetimi,
• - Temel gıda ve beslenme,
• - Ev ekonomisi,
• - Temel sağlık ve bakım,
• - Aile içi sorumluluklar

gibi konuları içeren bir eğitim programını başarıyla tamamlayarak sertifika almış olmaları şartı değerlendirilebilir.

3. Sigortalı Çalışma Hâlinde Belge Geçerliliğini Kaybetmelidir

Ev hanlığı statüsünün temel mantığı, kişinin çalışma hayatının dışında kalarak ev ve aile düzenini yürütmesidir.

Bu nedenle kişinin sigortalı bir işte çalışması, meslek edinmesi ve düzenli gelir elde edebilmesi; ekonomik olarak kendi geçimini sağlayabildiğini gösteren bir durum olarak kabul edilmelidir.

Bu durumda ev hanlığı belgesi geçerliliğini kaybetmeli ve nafaka hakkı sona ermelidir. Çünkü nafaka, gelir elde edebilen kişiye sürekli bir ek kazanç sağlama aracı değil, gerçekten ihtiyaç içinde bulunan kişiyi koruma amacı taşımalıdır.

4. Ev Hanlığı Belgesi Evlilikten Önce Alınmış Olmalıdır

Ev hanlığı belgesi, evlilik gerçekleştikten sonra geriye dönük olarak nafaka hakkı oluşturacak şekilde alınamamalıdır.

Belgenin evlilikten önce mevcut olması gerekir. Çünkü taraflar evlenirken birbirlerinin sosyal ve ekonomik durumlarını bilerek evlilik kararı vermektedir.

Eğer kişi evlilik sırasında çalışan ve gelir elde eden biri olarak kabul edilmişse, sonradan alınacak bir ev hanlığı belgesinin geçmişteki evlilik bakımından nafaka hakkı doğurmaması gerekir. Böyle bir belge ancak daha sonra kurulacak yeni bir evlilikte, tarafların bu statüyü baştan bilerek ve kabul ederek evlenmeleri hâlinde dikkate alınabilir.

Nafaka uygulaması devam edecekse, subjektif değerlendirmeler yerine önceden belirlenmiş, cinsiyetten bağımsız ve objektif kriterlere dayalı bir sistem kurulmalıdır.

Amaç; bir tarafın diğerine süresiz ekonomik bağımlılığını sürdürmek değil, gerçekten ihtiyaç sahibi olan ve aile içinde emek harcamış kişilerin belirli şartlar altında korunmasını sağlamaktır. Eşitlik, bireysel sorumluluk ve ekonomik bağımsızlık ilkeleri gözetilerek kurulacak bir sistem, toplumdaki adalet algısının güçlenmesine daha fazla katkı sağlayacaktır.