Paraya Neden Araç Olarak Bakıyorum
Ben paraya hiçbir zaman bir amaç olarak bakmadım. Para benim için, hayatı kolaylaştırdığı ve zaman kazandırdığı sürece anlamlı olan bir araçtır. Bu yüzden bir harcamanın gerekli olup olmadığını değerlendirirken ilk baktığım şey şudur: Bu harcama bana zaman kazandırıyor mu, yoksa sadece oyalıyor mu? Zaman kazandırmıyorsa, pahalı ya da ucuz olması fark etmez; benim için gerekli değildir. Bu bakışta para, sahip olmak için değil, zamanı daha verimli kullanmak için vardır.
Zamanı Sadece Saat Olarak Görmemek
Zaman derken yalnızca geçen dakikaları kastetmiyorum. Günlük iş yükü, angarya ve zihinsel yorgunluk da zamanın bir parçasıdır. Yemek yapmadığımda sadece yemek yapma süresinden değil; alışverişten, hazırlıktan, bulaşıktan, temizlikten ve tüm bunların zihinsel planlamasından da kurtulmuş olurum. Yani zaman kazanmak bazen daha hızlı yapmak değil, çoğu zaman yapılacak iş sayısını azaltmaktır. Angaryayı düşüren her şey, benim için zaman kazandırır.
Zaman ve Angaryadan Kurtaran Harcamalar
Ulaşım, yemek, günlük işler gibi konularda daha fazla ödeyip daha az yorulmak çoğu kişiye lüks gibi geliyor. Oysa benim için bu, bilinçli bir tercihtir. Daha fazla ödeyip daha hızlı ilerlemek, beklemeleri ve gereksiz süreçleri ortadan kaldırmak savurganlık değil; hayatı sadeleştirmektir. Zaman ve angarya işten kurtaran harcamalar benim için gereklidir ve bu nedenle harcanması gerekir. Çünkü bu tür harcamalar, paranın gerçekten ne işe yaradığını gösterir.
Zaman Kazandırmayan Harcamaların Yeri
Ev almak, araba almak, gezmek, sahip olmak gibi şeyleri bu yüzden gerekli olarak görmüyorum. Bunlar yanlış değildir, kötü hiç değildir ama zorunlu da değillerdir. Zaman kazandırmazlar; konfor, deneyim ya da statü kazandırırlar. Yani lüks ve zevk kategorisindedirler. Sorun bu harcamaların yapılması değil, gerekliymiş gibi sunulmasıdır. Her şeye ihtiyaç demek, aslında hiçbir şeyin neden alındığını bilmemek anlamına gelir.
Zevk İçin Harcamayı Bilerek Yapmak
Zevk gerekli değildir ama yasak da değildir. Bazen bedenim zevk almak ister ve bunun için harcarım. Buradaki fark, o harcamayı ne diye adlandırdığımdır. Zevk aldığım için ödediğimi bilirim ve bunu gerekli gibi göstermem. Asıl sorun, zevk için yapılan harcamaların ihtiyaç ya da zorunluluk kılıfına sokulmasıyla başlar. Zevk harcanabilir ama gerekli değildir; bu ayrımı bilmek parayla kurulan ilişkiyi netleştirir.
Sağlığın Bu Çerçevenin Dışında Kalması
Sağlık konusunu bu yazının dışında tutuyorum çünkü sağlık göreceli ve belirsizdir. Aynı şey birine fayda sağlarken başkasına sağlamayabilir. Birine göre spor yapmak faydayken, başkasına göre yorgunluk ve kas ağrısıdır. Tedaviler, yöntemler ve sonuçlar kişiden kişiye değişir. Bu belirsizlik, zaman ve angarya ölçütüyle net bir ayrım yapmayı zorlaştırır. Bu yüzden sağlık, bu bakışın içinde yer almıyor.
Parayı Harcarken Neyin Adını Koyduğum
Benim için mesele harcamak ya da harcamamak değil; harcamanın nedenini doğru adlandırmaktır. Zaman kazandıran ve angaryayı azaltan harcamalar gereklidir. Zaman kazandırmayanlar ise lüks ve zevktir. Zevk için harcamak sorun değildir; zevki ihtiyaç gibi göstermek sorundur. Para, zamanı ve iş yükünü azalttığı sürece anlamlıdır. Bunun dışındaki her harcama, fark edilmediğinde paradan çok hayattan eksiltir.