GİRİŞ – BU METİN NEDEN YAZILDI?
Bu metin bir devlet raporu, bir kurum savunması ya da akademik soyutlama değildir. Bu metin, dijital dünyada yaşayan, çalışan, üreten ve özgürlüğü doğrudan etkilenen bir bireyin; Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun (BTK) son yıllardaki uygulamalarına dair hak temelli ama sert bir değerlendirmesidir.
Eskiden kamu kurumları, vatandaşını korumak için vardı. Disiplinliydi, ölçülüydü, kimsenin hakkını yememeye çalışırdı. Bugün ise BTK’ya baktığımda; hak nedir bilmeyen, kasıtlı ve bilinçli biçimde zarar veren, “parayı veren düdüğü çalar” mantığıyla hareket eden ticari bir firma refleksi görüyorum. Üstelik bunu “çocukları koruyoruz” diyerek yapıyor.
Bu makale tam da bu noktada şunu soruyor: BTK gerçekten çocukları mı koruyor, yoksa yetişkin bireylerin haklarını kolayca feda mı ediyor?
I. HUKUK DEVLETİ İLKESİ (ANAYASA m.2) – KAMU KURUMU NASIL DAVRANMALIYDI, BTK NASIL DAVRANIYOR?
Olması Gereken:
Hukuk devleti demek; keyfîlikten uzak, ölçülü, gerekçeli ve öngörülebilir idare demektir. Kamu kurumu vatandaşını cezalandırmaz; korur, dengeler, zarar doğmasını engeller.
BTK’nın Yaptığı:
BTK bugün, gerekçesiz erişim engelleri koyan, herkesi aynı kefeye atan, itiraz yollarını fiilen anlamsızlaştıran bir yapı gibi hareket ediyor. Bu, hukuk devleti değil; idari keyfîliktir.
➡️ İhlal: Anayasa m.2 (Hukuk Devleti İlkesi)
II. CEZANIN ŞAHSİLİĞİ VE EŞİTLİK İLKESİ (ANAYASA m.10) – EN TEMEL KIRILMA NOKTASI
Benim İtirazım Net:
Bir insan bir insanı öldürdüğünde, “sen de insansın, o hâlde sen de öldürmüş sayılırsın” diyerek bütün topluma ceza verir misiniz? Vermemeniz gerekir. Çünkü bu, cezanın şahsiliğine aykırıdır.
BTK’nın yaptığı tam olarak budur.
Olması Gereken:
Çocuklar için risk oluşturan içerik varsa, çocuğu korursun. Yetişkini cezalandırmazsın.
BTK’nın Yaptığı:
Çocuklar bahane edilerek, 30 yaşındaki, 40 yaşındaki, tek başına yaşayan bireyin interneti, oyunu, platformu kısıtlanıyor. Bana fiilen “sen de çocuksun” deniyor.
➡️ İhlal: Anayasa m.10 (Eşitlik), cezanın şahsiliği ilkesi
III. ÖLÇÜLÜLÜK VE GEREKLİLİK (ANAYASA m.13) – BALYOZLA SİNEK ÖLDÜRMEK
Olması Gereken:
Önce hafif önlem, sonra ağır önlem. Yaş doğrulama, ebeveyn denetimi, kademeli yaptırım.
BTK’nın Yaptığı:
Doğrudan site kapatma, oyun engelleme, toptan yasak. Bu ölçü değil; refleks.
➡️ İhlal: Anayasa m.13 (Ölçülülük İlkesi)
IV. ÖZEL HAYATA SAYGI (ANAYASA m.20 – AİHS m.8)
Evimde, kimseye zarar vermeden oyun oynamak benim özel hayatımdır. BTK’nın buna müdahalesi, açık bir yaşam tarzı müdahalesidir.
Devlet bana “nasıl eğleneceğimi” söyleyemez. BTK ise bunu yapıyor.
➡️ İhlal: Anayasa m.20, AİHS m.8
V. SERBEST TİCARET VE MÜLKİYET HAKKI (ANAYASA m.35 ve m.48)
Bir site oyun satıyor diye kapatılır mı?
O zaman serbest piyasa diye bir şey kalmaz. Satış hukuka aykırı değilse, kapatma da hukuka aykırıdır. BTK burada düzenleyici değil, ticari hayatı boğan bir aktöre dönüşmektedir.
➡️ İhlal: Anayasa m.35, m.48
VI. ÇOCUK GÜVENLİĞİ SÖYLEMİNİN ÇÖKÜŞÜ
Evde oyun oynamayan çocuk dışarı çıkar. Dışarıda ne var? Şiddet, istismar, uyuşturucu, suç.
Bu koruma değildir. Bu, çocuğu öngörülebilir risklere itmektir.
➡️ İhlal: Çocuğun üstün yararı ilkesi (Anayasa m.41)
VII. POZİTİF YÜKÜMLÜLÜK – RİSKİ GÖRMEZDEN GELMEK
BTK dijital alanı kapatırken, fiziksel dünyadaki riskleri biliyor. Buna rağmen bu sonucu doğuruyorsa, sorumluluktan kaçamaz.
➡️ İhlal: Devletin pozitif yükümlülüğü (AİHM içtihatları)
VIII. SONUÇ VE ÇÖZÜM – BENİM TALEBİM NET
Çocuk ayrı, yetişkin ayrı değerlendirilecek
Yasak istisna olacak
BTK cezalandıran değil, düzenleyen olacak
Serbest ticarete dokunulmayacak
Özel hayata saygı duyulacak
BTK vatandaşını korumakla yükümlüdür. Vatandaşını çocuk yerine koymakla değil.